|
|
Hỏi: Chúng
con đang có các bất đồng trong giáo xứ của chúng con vể cách tiến hành một
số phần của Thánh Lễ Vọng Phục Sinh. Thứ nhất (1): Khi có ngọn lửa mới ở
ngoài trời, lệnh rước đi vào nhà thờ dường như là khá rơ ràng trong chữ đỏ.
Tuy nhiên, ở lần hát thứ hai (số 16), câu "mọi người thắp nến từ ngọn lửa
của cây nến Phục sinh..." dường như bị hiểu sai, v́ nhiều người đi trước cả
thầy phó tế, nên họ thắp nến hoặc từ ngọn nến Phục sinh sau lẩn hát thứ
nhất, hoặc từ các người khác. Cá nhân con cảm thấy rằng chúng ta nên tuân
theo chữ đỏ càng sát càng tốt. Con cảm thấy chúng ta nên theo sát các hướng
dẫn một cách chặt chẽ hơn. Việc thắp nến cũng tạo ra một sự hiểu biết trân
trọng hơn và tốt hơn về phép rửa tội của chúng ta. Thời gian kéo dài và trật
tự phụng vụ sẽ là đáng giá cho việc này. Cha có thể đề nghị ǵ trong cách
thức con nói nên giải quyết vấn đề này? Thứ nh́ (2): Sau lần hát thứ ba “Ánh
sáng Chúa Kitô, Lumen Christi" (số 17), cụm từ "Và thắp hết các đèn trong
nhà thờ..." cũng dường như rơ ràng, nhưng trong giáo xứ của chúng con và
nhiều giáo xứ khác trong khu vực, bóng tối vẫn c̣n đó. Tất cả các bài đọc
được đọc trong bóng tối với đèn pin được sử dụng cho việc đọc sách. Sau đó,
khi chữ đỏ nói (số 31): "nến bàn thờ được thắp sáng", tất cả đèn nhà thờ
được bật sáng, và Kinh Vinh danh (Gloria) được hát. Các gợi ư nào có thể
được thực hiện để cho chữ đỏ được tuân giữ cách chặt chẽ hơn? Con cảm thấy
khó chấp nhận rằng chúng ta thay đổi phụng vụ theo ư thích của chúng ta, vốn
không phải là việc chúng ta làm, đặc biệt là khi chữ đỏ là khá rơ ràng rồi.
Hay là con cũng đang quá "đúng theo phụng vụ"? - T. V., Ottawa, Ontario,
Canada.
Đáp: Tôi
không nghĩ rằng bạn đọc này của chúng ta là không đúng, khi muốn rằng chữ đỏ
cần được tuân theo cách chính xác.
Văn bản của chữ đỏ cho biết:
"Khi ngọn nến đă được thắp sáng, một thừa tác viên lấy than ra khỏi lửa và
đặt vào b́nh hương, và linh mục bỏ hương vào b́nh theo cách thông thường.
Thầy Phó tế, nếu không có Phó tế, một thừa tác viên phù hợp khác, cầm cây
nến Phục sinh và đoàn rước được h́nh thành. Người cầm b́nh hương, có bỏ
hương, đi trước thầy Phó tế hoặc thừa tác viên khác cầm nến Phục Sinh. Sau
họ, là linh mục với các thừa tác viên khác và dân chúng cầm trong tay nến
chưa thắp sáng.
"Tại cửa nhà thờ, thầy Phó tế, đứng và nâng cây nến và hát: "Ánh sáng Chúa
Kitô" và tất cả đều thưa “Tạ ơn Chúa”.
"Linh mục thắp nến của ḿnh từ ngọn nến Phục sinh.
"Sau đó thầy Phó tế tiến vào giữa Nhà thờ, đứng lại, và nâng nến lên và hát
lần thứ hai ...
"Mọi người thắp nến của ḿnh từ cây nến Phục sinh và tiếp tục cuộc rước.
"Khi thầy Phó tế đến trước bàn thờ, thầy quay mặt ra phía dân chúng, nâng
nến lên và hát lần thứ ba ...
"Sau đó, thầy Phó tế đặt cây nên Phục sinh trên giá nến lớn, đặt cạnh ṭa
giảng hoặc ở giữa cung thánh.
"Đến đây thắp hết các đèn trong nhà thờ, trừ các ngọn nến bàn thờ".
Về Kinh Vinh Danh, chữ đỏ cho biết:
"Sau bài đọc cuối cùng trích Cựu Ước cùng với đáp ca và lời nguyện, th́ đốt
nến trên bàn thờ và linh mục xướng kinh Vinh Danh. Mọi người cùng đọc hay
hát tiếp. Trong lúc đó kéo chuông hoặc đánh chiêng trống, tùy theo thói quen
địa phương”.
Như bạn đọc của chúng ta nhắc đến, chữ đỏ là rơ ràng về việc rước nến Phục
sinh. Đồng thời, một số thích nghi có thể là cần thiết, do hoàn cảnh địa
phương hoặc do nhu cầu phụng vụ.
Thí dụ, ở Canada, có thể là không phải mọi người đều chờ đợi bên ngoài nhà
thờ, khi nhiệt độ ban đêm vào tháng Ba và tháng Tư có thể dao động quanh mức
0 độ Celsius. Trong các trường hợp như vậy, phần lớn dân chúng có thể đứng
cầm nến chưa thắp bên trong nhà thờ.
Trong thời kỳ đông lạnh hơn, một số biện pháp thiết thực có thể được thực
hiện, chẳng hạn chỉ mở cửa chính nhà thờ, khi đoàn rước đến, và sử dụng dây
thừng hoặc các phương tiện khác để hướng dẫn đoàn rước.
Tương tự như vậy, v́ mục đích an toàn và phụng vụ, khu vực xung quanh ngọn
lửa mới, nên có rào cản để người dân không tự ư thắp nến của họ tại đó.
Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là làm cho các tín hữu hiểu, thông qua một số
h́nh thức chuẩn bị ban đầu, như có một lời dẫn ngắn gọn trước khi buổi lễ
bắt đầu, cũng như về tầm quan trọng của biểu tượng của mọi ngưởi thắp nến từ
cây nến Phục sinh, vốn tượng trưng cho Chúa Kitô Phục Sinh, Người mang lại
cho chúng ta cuộc sống mới và ánh sáng mới. Một khi giá trị biểu tượng đằng
sau chữ đỏ được nắm bắt, th́ sẽ dễ dàng hơn để sống phụng vụ thật đầy đủ.
Điểm thứ hai cũng là khá rơ ràng. Sau khi thầy Phó tế hát lần thứ ba câu
"Ánh sáng Chúa Kitô”, các đèn trong nhà thờ được thắp sáng.
Tập tục đọc các bài đọc trong bóng tối là không phù hợp với chữ đỏ, và dường
như không phải là sự lưu giữ trực tiếp từ phụng vụ cũ của h́nh thức ngoại
thường, v́ chữ đỏ của h́nh thức ngoại thường cho đêm Vọng Phục sinh cũng quy
định việc thắp sáng nhà thờ, sau lần hát thứ ba của câu "Ánh sáng Chúa
Kitô".
Tuy nhiên, chữ đỏ của h́nh thức ngoại thường là hơi khác, v́ chỉ hàng giáo
sĩ thắp nến của họ sau lần hát thứ hai của câu "Ánh sáng Chúa Kitô", và dân
chúng thắp nến của họ sau lần hát thứ ba, vốn trùng hợp với việc thắp sáng
đèn trong nhà thờ. Chữ đỏ này có thể làm giảm tác dụng của nhà thờ chỉ được
sáng bằng các ngọn nến.
Cũng là đúng rằng thời gian hát kinh Vinh Danh được nhấn mạnh nhiều hơn
trong h́nh thức ngoại thường, so với nghi thức hiện tại.
Theo Cẩm nang hướng dẫn của Fortescue-O'Connell-Reid:
"[Linh mục] xướng 'Vinh danh Thiên Chúa trên các tầng trời, Gloria in
excelsis'. Các chuông của nhà thờ, lớn và nhỏ, đều rung reo suốt cả kinh
Vinh danh, phần hát kinh này được đệm đàn phong cầm. Các tượng ảnh trong nhà
thờ được mở phần che ra”.
V́ vậy, tôi nghĩ rằng, mặc dù không được quy định trong các nghi thức, có
thể chắc rằng một mong muốn kéo dài thời gian thắp nến của nhà thờ , và tầm
quan trọng được dành cho kinh Vinh Danh, dẫn đến tập tục phổ biến rộng răi
cho việc tŕ hoăn thắp sáng đầy đủ Nhà thờ, cho thời điểm này, hoặc ít nhất
là cho đến sau khi hát xong bài Mừng Vui Lên (Exsultet). Tập tục này sau đó
được chuyển sang nghi lễ hiện tại.
Bạn đọc trên đây của chúng ta sống ở Canada, nhưng tôi đă thấy tập tục này
cũng có ở Mexico và các nước Nam Mỹ. Ở một số nơi, nhiều linh mục vẫn nghĩ
rằng đây là cách đúng đắn để thực hiện, và là một lỗi lầm khi chỉ thắp đèn
sau lần hát thứ ba của câu "Ánh sáng Chúa Kitô”.
Lẽ tự nhiên, tôi ủng hộ việc tuân theo chữ đỏ đă được thiết lập. Chữ đỏ nói
rằng "các đèn trong nhà thờ được thắp sáng", chứ chữ đỏ không quy định rằng
tất cả các đèn phải được bật sáng lên.
V́ lư do này, mặc dù cá nhân tôi không ủng hộ h́nh thức thắp sáng dần dần
này, nhưng tôi không nghĩ rằng nó sẽ chống lại chữ đỏ, để thắp sáng một phần
nhà thờ sau lần hát thứ ba của câu "Ánh sáng Chúa Kitô", và sau đó bật tất
cả hoặc hầu hết các đèn sau bài “Mừng vui lên”, khi các ngọn nến bị dập tắt.
Không có ǵ trong Sách lễ, cũng không ǵ trong nghĩa chung của nghi thức
hiện tại, có thể ủng hộ sự kéo dài gần như mờ tối, cho đến Kinh Vinh Danh.
Tuy nhiên, bài “Mừng vui lên” là lời loan báo về Chúa Phục Sinh, và các bài
đọc của Cựu Ước không là dấu chỉ của một khoảng thời gian của tối tăm, nhưng
là các bài ngôn sứ giúp cho việc hiểu đầy đủ về sự viên măn trong Chúa Phục
Sinh.
Chúng ta có thể nói rằng, theo một cách nào đó, ánh sáng của các nến bàn thờ
tại thời điểm này tượng trưng cho sự xuất hiện của nhiệm cục bí tích của ơn
cứu độ, mà trung tâm của nó là việc cử hành Thánh lễ.
Ở nơi đâu nhấn mạnh thời điểm này của Lễ Vọng là một tập quán đă được thiết
lập từ lâu, người ta có thể được chấp nhận chờ cho đến thời điểm này, để bật
đèn chiếu sáng trực tiếp bàn thờ.
(Nguyễn Trọng Đa/ Zenit.org 28-3-2017)